Tuesday, August 3, 2021
Home Middle East بربرهاي الجزاير زمينه هاي تاريخي و تحولات معاصر

بربرهاي الجزاير زمينه هاي تاريخي و تحولات معاصر

Author

Date

Category

بربرهاي الجزاير
زمينه هاي تاريخي و تحولات معاصر

ترجمه: ي.ع. بني طرف

اشاره
در زبان عربي به قوم «بربر» كه يكي از اقليت هاي قومي و بومي شمال آفريقاست «آمازيق» نيز مي گويند.
در اينجا مطلبي را مي خوانيم كه محمدمصدق يوسفي، روزنامه نگار الجزايري مقيم لندن درباره بربرهاي الجزاير نوشته است.
اين مقاله از روزنامه فرامنطقه اي الزمان به زبان فارسي ترجمه شده است.

بربرها، نبرد خود را در دهه بيست سده گذشته و همزمان با تأسيس جنبش اخير شمال آفريقا آغاز كردند. اين نبرد با پيدايش جنبش هاي سياسي الجزاير- كه خواهان برچيدن استعمار فرانسوي بودند- تكامل يافت. انقلاب نوامبر (۱۹۵۴-۱۹۶۲) نقطه عطفي در جنبش هاي الجزايري و انتقال از فعاليت سياسي به نبرد مسلحانه عليه استعمار فرانسه به شمار مي رود. در اين دوره جريان هاي سياسي اهتمام خود را به مسأله «آمازيق» كاهش دادند و اولويت را به اخراج استعمار از الجزاير دادند.پس از آن انقلاب الجزاير به بهاي يك و نيم ميليون شهيد موفق به اخراج استعمار فرانسه گرديد و در سال ۱۹۶۲ دولت ملي الجزاير تأسيس و نظام سياسي مبتني بر حزب واحد- جبهه آزاديبخش ملي- برگزيده شد. همه جريان هاي سياسي فعال قبل از مرحله مبارزه سياسي به مرحله نبرد مسلحانه در درون اين جبهه به كوشش پرداختند. 
آكادمي بربرها در پاريس
نظام سياسي الجزاير در آغاز، مسأله بربرها را جزو اولويت هاي خود به شمار نياورد و همه جريان هاي سياسي مخالف با فعاليت در چارچوب حزب واحد نظير اسلام گرايان (جمعيت علماي مسلمين)، كمونيست ها (حزب سوسياليست پيشرو) و بربرها (جنبش بربرها) را ممنوع كرد.
فرانسه در سال ۱۹۶۳، آكادمي بربري را تأسيس كرد و رياست آن را به مولود معمري- نويسنده فرانكفون بربري تبار- واگذار نمود.
اين آكادمي به پژوهش درباره مسأله فرهنگي آمازيق ها پرداخت كه بعدها نقطه عزيمتي براي تأسيس جنبش فرهنگي بربري «آمسيبي» گرديد. 
بهار بربرها
در آوريل سال ۱۹۸۰، مسئولان ايالت «تيزوزو» از سخنراني نظريه پرداز بربري، مولود معمري در يكي از مراكز فرهنگي جلوگيري كردند. پاسخ جريان بربرها به اين ممانعت، دعوت به اعتصاب در ۲۰ آوريل سال ۱۹۸۰ بود كه باعث شورش و آشوب گرديد و دخالت خشونت آميز نيروهاي امنيتي را به دنبال داشت. در اين حادثه، شماري از چهره هايي كه در آن هنگام ناشناخته بودند، دستگير و به زندان هاي مختلف محكوم شدند. اينان، امروزه از چهره هاي برجسته فرهنگي و سياسي جنبش بربرهاي الجزايرند؛ نظير سعيد سعدي، فرحات مهني، جمال زناتي، صالح بوكريف و ديگران. از آن پس، روز بيستم مارس به سالگرد مراسمي تبديل شد كه همه ساله تحت عنوان «بهار آمازيق» در الجزاير برگزار مي شود. جنبش بربرها خواستار شناسايي زبان آمازيقي (بربري) به عنوان زبان رسمي در قانون اساسي است (دولت الجزاير در اوايل اگوست ۲۰۰۳ اين كار را انجام داد و زبان بربري را در كنار عربي به عنوان زبان رسمي اعلام كرد- م) همچنين خواستار پيشرفت اين زبان به واسطه تربيت معلمان و استادان و تدريس آن در نظام آموزشي از ابتدايي تا دانشگاه است.
از فعاليت مخفي به فعاليت علني
پس از رويدادهاي اكتبر ۱۹۸۸ و ورود الجزاير به دوران پلوراليسم سياسي و گشايش فضاي دموكراتيك، نبرد مردم بربر الجزاير نيز تحول بزرگي يافت و در قياس با سال هاي دهه شصت و هفتاد و هشتاد جنبش بربرها عرصه هاي گسترده اي پيدا كرد تا بتواند زبان آمازيقي را وارد قانون اساسي كند. پيش از گشايش فضاي سياسي در الجزاير، مبارزه بربرها مخفي بود زيرا در آغاز، سخن گفتن از مطالبات قومي منجر به زنداني شدن افراد و تحميل كيفرهاي مختلف مي شد. اما دوره انتقال از كار مخفي به كار علني براي جنبش بربرها، مسايل منفي نيز به دنبال داشت. جنبش فرهنگي بربرها كه تنها مرجعيت مطالبات آنان بود با پيدايش حزب جبهه نيروهاي سوسياليست (حسين آيت احمد) و تجمع براي فرهنگ و دموكراسي (سعيد سعدي) به دو بخش تقسيم شد: كميته هاي ميهني «آمسيبي» نزديك به آيت احمد و رهبري جمال زناتي و انجمن هماهنگي ميهني «آمسيبي» به رهبري فرحات مهني. اختلافات و شدت كشمكش هاي ميان دو طرف به حدي رسيد كه تجمع براي فرهنگ و دموكراسي با دشمنان خوني ديروز بربرها (يعني حزب حاكم) عليه جبهه نيروهاي سوسياليست متحد شد. ديدگاه هاي اين دو حزب نسبت به مسايل مطرح در عرضه سياست دچار تضاد گرديد و همزمان با آغاز حوادث خشونت آميز الجزاير در سال ۱۹۹۲، شكاف ميان دو حزب، گسترده تر شد.
اعتصاب ۱۹۹۵
در سال ۱۹۹۵ اعتصاب هاي نامحدودي توسط جنبش بربرها در منطقه قبايل الجزاير انجام شد كه بر اثر آن دانش آموزان بربر در سال تحصيلي (۱۹۹۴- ۱۹۹۵) كلاس ها را تحريم كردند. پس از اين اعتصاب ها، امين زروال، رئيس جمهور پيشين الجزاير، كميسارياي عالي آمازيقي را تأسيس كرد. اين نخستين اعتراف حاكميت به مسأله بربرها و تغيير استراتژي دولت در تعامل با جنبش آنها- از رويارويي به مهار- بود.
دولت الجزاير همزمان با انتصاب كميسارياي عالي تدريس زبان آمازيقي در شانزده استان كشور و در مراحل ابتدايي و دبيرستان را آغاز كرد. هم چنين رشته ليسانس زبان آمازيقي نيز در دانشگاه ايجاد شد و بيش از ۲۰۰ استاد دانشگاه مسئوليت تدريس در آن را به عهده گرفتند. تلويزيون الجزاير، برنامه هاي خبري به زبان آمازيقي را به راه انداخت و مسأله بربرها به موضوع بحث و جدل درون پارلمان الجزاير تبديل شد. نمايندگان حزب تجمع براي فرهنگ و دموكراسي سؤالي را درباره موانع فراگرد و پيشبرد تدريس زبان آمازيقي به پارلمان ارائه دادند.
بوتفليقه و سعيد سعدي 
با انتخاب عبدالعزيز بوتفليقه به عنوان رئيس جمهور الجزاير، جنبش بربرها در تعامل با حاكميت جديد هيچ موضعي نگرفت، تا اينكه بوتفليقه طي سخناني درباره همبستگي مدني در شهر بربري نشين «تيزوزو» با شناسايي «آمازيقي» به عنوان زبان رسمي مطلقاً مخالفت كرد. در مقابل جنبش بربرها نيز لحن خود را تندتر كرد و به اين منظور در كنفرانس ها و گردهمايي هاي داخلي و بين المللي شركت جست. از مهمترين اين گردهمايي ها، تجمعي بود كه در ۲۲ آوريل سال ۲۰۰۰ در الجزيره برگزار شد و به وحدت جنبش هاي بربري در تونس، مغرب، جزاير قناري، مالي، نيجر و الجزاير انجاميد. بعدها نمايندگان اين جنبش ها به مناسبت دهه حقوق خلق ها (۱۹۹۴-۲۰۰۴) در مجمع عمومي سازمان ملل متحد شركت كردند. اما همين كه بوتفليقه، دولت ائتلافي خود را تشكيل داد و حزب بربري «تجمع براي فرهنگ و دموكراسي» را وارد كابينه كرد، بار ديگر صدايشان به سكوت گراييد. 
پس از رويدادهاي خونيني كه در آوريل سال ۲۰۰۱ در منطقه قبايل الجزاير رخ داد، سعيد سعدي- رهبر تجمع ياد شده- مجبور به خروج از كابينه بوتفليقه شد تا اعتبار خود را در منطقه اي كه اساساً مشروعيت خود را از آن مي گرفت، حفظ كند.
هم اكنون چهره ها و مبارزان جنبش بربرها بر اين باورند كه مسأله آنان بايد در چهارچوبي دموكراتيك حل شود. آنان معتقدند گفتماني كه طي چندين سال پس از استقلال در الجزاير حاكم بود، گفتماني يك جانبه بود. اين گفتمان بايد به گفتماني متكثر و دموكراتيك تبديل شود تا مسأله ملي در الجزاير حل و فصل شود. 
ترجمه: ي.ع. بني طرف

Recent posts

مسئله ی ملی و وظایف سازمانهای سیاسی آذربایجان

مطلب زیرین چکیده ای از نظرات مولف نسبت به مسئله ی ملی و سازمانهای سیاسی آذربایجان که در عرصه ی خواسته های ملی فعالیت...

دكتر نون عاشق هم ميشود مهستي شاهرخي

دكتر نون عاشق هم ميشود مهستي شاهرخي دكتر نون زنش را بيشتر از مصدق دوست دارد، شهرام رحيميان، تهران، انتشارات نيلوفر، زمستان 1380، 111 ص، 750...

درباره حركت ملي آذربايجان – دومان ساوالان

درباره حركت ملي آذربايجان (بدون عنوان)     «دومان ساوالان» مقدمه: تاريخ كمتر ملتي را سراغ دارد كه در طول يكصد سال چهار جنبش شكست خورده را تجربه كرده باشد:...

صمد بهرنگينين يادينا

صمد بهرنگينين يادينا  اوخودو قارانقوش آيريليق سؤزون مروت اهلينين گؤزو يولدا كن جومدو طوفانلارا اونوتدو اؤزون اولدوزا نه جواب وئرجگم من ؟ قيشدا قارلي داغلار سوراغلاشسالار تبريزين گول اوغلون ،...

ایران و قفقار

ایران و قفقار دکتر اسونت کرنل(Svante Cornell ) ترجمه:آیمان آراز ‏با فروپاشی اتحاد شوروی درسال 1991رقابت برسرنفوذ ایران وترکیه درقفقاز و آسیای میانه شدت گرفت با اینکه هردو...

Recent comments